Dżamal Chaszukdżi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dżamal Chaszukdżi
جمال خاشقجي
Ilustracja
Dżamal Chaszukdżi (2018)
Data i miejsce urodzenia 13 października 1958
Medyna
Data i miejsce śmierci 2 października 2018
Stambuł
Przyczyna śmierci zabójstwo
Zawód, zajęcie dziennikarz

Dżamal Ahmad Chaszukdżi[a], Jamal Khashoggi (arab. ‏جمال خاشقجي‎, Ǧamāl Ḫāšuqǧī, wym. [d͡ʒaˈma:l xa:ˈʃʊɡd͡ʒi]; ur. 13 października 1958 w Medynie, zm. 2 października 2018 w Stambule) – saudyjski dziennikarz i komentator polityczny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dżamal Chaszukdżi (2011)

Urodził się 13 stycznia 1958 w Medynie, w rodzinie pochodzenia tureckiego, jako syn Ahmeda, właściciela sklepu z tkaninami, oraz Esaf z domu Daftar[1]. Ukończył szkoły w Arabii Saudyjskiej, a następnie dziennikarstwo na Uniwersytecie Stanu Indiana[2].

Od 1985 pracował w saudyjskich mediach anglojęzycznych, następnie w wydawanych w Londynie arabskich gazetach „Asharq Al-Awsat” i „Al-Hajat”. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku jako reporter relacjonował wydarzenia z Algierii, Afganistanu, Kuwejtu i całego Bliskiego Wschodu. Przeprowadził wywiad z Usamą ibn Ladinem. W latach 1999–2003 był zastępcą redaktora naczelnego saudyjskiej gazety „Arab News”, a następnie przez ponad trzy lata kierował „Al Watan” (w 2004 oraz w latach 2007–2010). Został dyrektorem telewizji Al-Arab News Channel, należącej do księcia Al-Walida ibn Talala. Był stałym komentatorem politycznym w różnych arabskich mediach. Jego odważne teksty i tezy były często źle odbierane w kręgach władzy w Arabii Saudyjskiej. Z powodu krytyki następcy tronu Muhammada ibn Salmana zmuszony był do opuszczenia rodzinnego kraju – w 2017 przeniósł się do Waszyngtonu, gdzie rozpoczął współpracę z „The Washington Post[3].

Zaginął 2 października 2018 po wejściu do saudyjskiego konsulatu generalnego w Stambule, w okolicznościach wskazujących na to, że został tam zamordowany.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Dżamal Chaszukdżi był bratankiem Adnana Chaszukdżiego, handlarza bronią. Był trzykrotnie żonaty; z pierwszą żoną miał dwóch synów i dwie córki. Wszystkie jego małżeństwa zakończyły się rozwodami[1].

Profil Chaszukdżiego na Twitterze obserwowało 1,6 mln osób[2].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Według doniesień medialnych turecka policja dysponowała dowodami, że 2 października 2018 dziennikarz został na terenie konsulatu zamordowany przez kilkunastu saudyjskich agentów[4]. Zdarzenie to wywołało protesty w wielu krajach i napięcia polityczne na linii Turcja–Arabia Saudyjska oraz Stany Zjednoczone–Arabia Saudyjska[2][3][4][5]. Amerykański sekretarz stanu, Mike Pompeo, udał się ze specjalną wizytą do Rijadu, gdzie spotkał się z królem Salmanem oraz księciem Muhammadem i poinformował o zaniepokojeniu prezydenta Trumpa tą sprawą[6]. Przez dwa i pół tygodnia władze Arabii Saudyjskiej odrzucały oskarżenia o zamordowanie Dżamala Chaszukdżiego, jednak w nocy z 19 na 20 października 2018 Saudyjska Agencja Prasowa (organ rządowy) przyznała, że Chaszukdżi został zabity w konsulacie w Stambule. Agencja poinformowała, że w związku z tym zabójstwem aresztowano osiemnastu Saudyjczyków[7].

31 października 2018 turecka prokuratura oświadczyła, że Chaszukdżi został uduszony niedługo po wejściu do saudyjskiego konsulatu w Stambule 2 października, a jego ciało po śmierci poćwiartowano[8]. 2 listopada doradca tureckiego prezydenta, Yasin Aktay, stwierdził, że jest przekonany, iż ciało dziennikarza zostało po poćwiartowaniu rozpuszczone w kwasie[9]. 10 listopada 2018 prezydent Turcji Recep Erdogan poinformował, że Turcja przekazała Arabii Saudyjskiej, Stanom Zjednoczonym, Niemcom, Francji i Wielkiej Brytanii nagrania dotyczące zabójstwa Chaszukdżiego[10].

16 listopada 2018 „The Washington Post” poinformował, że CIA po przeanalizowaniu materiału dowodowego w sprawie śmierci Chaszukdżiego uznała, iż za zabójstwem dziennikarza stał następca tronu Arabii Saudyjskiej, Muhammad ibn Salman, który miał je bezpośrednio zlecić[11]. Doniesienia te, powołując się na własne źródła w CIA, potwierdziła agencja Reuters[12]. Do takiego wniosku CIA doszła po zapoznaniu się z, między innymi, rozmową telefoniczną brata księcia Muhammada, Khalida ibn Salmana – będącego ambasadorem Arabii Saudyjskiej w Stanach Zjednoczonych – z Dżamalem Chaszukdżim. Miało z niej wynikać, że Khalid ibn Salman nakłaniał dziennikarza do przybycia do saudyjskiego konsulatu w Stambule, aby tam odebrał potrzebne mu do zawarcia małżeństwa dokumenty. Ambasador miał również zapewniać, że zagwarantowane będzie bezpieczeństwo dziennikarza[13]. Informacje te spotkały się ze stanowczym sprzeciwem ze strony Khalida ibn Salmana, który w całości zaprzeczył doniesieniom gazety. Na swoim profilu na Twitterze poinformował, że ostatni raz kontaktował się z zamordowanym 26 października 2017 poprzez wiadomość SMS oraz że nie nakłaniał go do przyjścia do konsulatu w Stambule[14]. Zarówno „The Washington Post”, jak i agencja Reuters podkreśla, że – mimo zaprzeczeń ze strony Rijadu – władze Stanów Zjednoczonych uważają konkluzje CIA za „w pełni wiarygodne”[12].

22 listopada 2018 turecki dziennik anglojęzyczny „Hürriyet Daily News” poinformował, że CIA ma nagranie rozmowy telefonicznej, w czasie której Muhammad ibn Salman miał nakazać „uciszyć Dżamala Chaszukdżiego tak szybko, jak to możliwe”[15].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W mediach polskojęzycznych przeważa forma Dżamal Chaszodżdżi, wzorowana na zapisie angielskim.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Jamal Khashoggi obituary (ang.). theguardian.com. [dostęp 2018-10-23].
  2. a b c Who is Jamal Khashoggi, when did the journalist go missing in Turkey and how has Saudi Arabia responded? (ang.). thesun.co.uk. [dostęp 2018-10-17].
  3. a b Who is Jamal Khashoggi? (ang.). Al-Dżazira. [dostęp 2018-10-16].
  4. a b Turecka policja posiada nagranie, które wskazuje, że Chaszodżdżi zginął w konsulacie. TVN24. [dostęp 2018-10-16].
  5. Napięcie na linii Turcja-Arabia Saudyjska. gosc.pl. [dostęp 2018-10-16].
  6. Sekretarz stanu USA w Rijadzie. „Poinformował o zaniepokojeniu prezydenta”. TVN24. [dostęp 2018-10-16].
  7. Arabia Saudyjska przyznała, że Chaszodżdżi został zabity w konsulacie w Stambule. Polska Agencja Prasowa, 20 października 2018. [dostęp 2018-10-20].
  8. Prokuratura w Turcji: Chaszodzdzi zostal uduszony w saudyjskim konsulacie. Polska Agencja Prasowa, 31 października 2018. [dostęp 2018-10-31].
  9. Doradca Erdogana: ciało Chaszodżdżiego rozpuszczono w kwasie, TVN24 [dostęp 2018-11-02].
  10. Erdogan: przekazaliśmy innym państwom taśmy ws. Chaszodżdżiego. Onet Wiadomości, 10 listopada 2018. [dostęp 2019-01-06].
  11. Shane Harris, Greg Miller, Josh Dawsey: CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi’s assassination (ang.). Washington Post, 16 listopada 2018. [dostęp 2018-11-17].
  12. a b „Washington Post”: w ocenie CIA zabójstwo Chaszodżdżiego zlecił książę Muhammad. TVN24. [dostęp 2018-11-17].
  13. „The Washington Post”: zabicie dziennikarza zlecił książę. Arabia Saudyjska protestuje na Twitterze. polsatnews.pl. [dostęp 2018-11-17].
  14. CIA finds Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi killing – report (ang.). theguardian.com, 2018-11-17. [dostęp 2018-11-17].
  15. Turecki dziennik: Saudyjski książę kazał „uciszyć Chaszodżdżiego”. CIA ma nagranie. TVN24.pl, 22 listopada 2018. [dostęp 2019-01-06].