Michał III z Anchialos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michał III
Μιχαὴλ Γ'
Ilustracja
Pieczęć Michała III
Kraj działania  Cesarstwo Bizantyńskie
Data śmierci marzec 1178
Miejsce pochówku
Patriarcha Konstantynopola
Okres sprawowania 1170–1177/1178(?)
Wyznanie prawosławne
Kościół Patriarchat Konstantynopolitański
Wybór patriarchy 1170

Michał III z Anchialos, gr. Μιχαὴλ Γ', Michaēl III (zm. w marcu 1178) – patriarcha Konstantynopola w latach 1170–1177/1178(?).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przed objęciem urzędu patriarchy Michał zajmował stanowiska referendariosa, epi tou sakelliou, protekdikosa, a wreszcie hýpatosa ton philosóphōn (ὕπατος τῶν φιλοσόφων, „szefa filozofów”)[1]. Jako kierownik wydziału filozoficznego potępiał neoplatoników i zalecał jako antidotum studia nad pracami przyrodniczymi Arystotelesa[2].

Na początku swego urzędowania Michał III był zmuszony interweniować w sporze chrystologicznym. W 1170 r. zwołał synod, który potępił Konstantyna z Kerkyry i jego zwolennika, Jana Irenika jako kryptomonofizytów. Obaj, za Demetriuszem z Lampi, odmawiali zastosowania zdania z J 14, 28 (Ojciec większy jest ode Mnie) do rozróżnienia między boskością a człowieczeństwem Chrystusa. Uważali oni, że tekst ten opisywał cechy Trójcy Świętej, w której ojcostwo było z definicji „większe” od synostwa. Twierdzili, że człowieczeństwo Chrystusa, jest przebóstwione i jest całkowicie „jednym” z boskością, a może być odróżnione od Jego boskości, zgodnie z postanowieniami soboru z 553 r., jedynie „w naszym umyśle”. Dlatego nie może być w żaden sposób „mniejsze” od boskości. Kierowany przez Michała III synod odrzucił ten pogląd i potwierdził raz jeszcze decyzje soborów chalcedońskiego i konstantynopolitańskiego II, głosząc, że boskość Jezusa jest hipostatycznie zjednoczona z Jego realnym i aktywnym człowieczeństwem, „stworzonym, dającym się opisać i śmiertelnym". Od takiego człowieczeństwa boskość jest na pewno „większa”[3].

Z inicjatywy Michała III podjętej wspólnie z cesarzem, Teodor Balsamon dokonał uzgodnienia prawodawstwa kościelnego i cesarskiego[4].

Zachowała się częściowo korespondencja Michała III z cesarzem Manuelem I[5]. Inne dokumenty przypisywane Michałowi III, w tym korespondencja z papieżem Aleksandrem III, są XIII-wiecznymi apokryfami, przypisanymi temu patriarsze[6]. Michał III był opiekunem młodego Michała Choniaty, który napisał, zachowane enkomium ku jego czci[7]. Michał III zmarł w marcu 1178 r.[a][8]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia katolicka podaje jako datę śmierci Michała III rok 1177.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Venance Grumel, « La chronologie des patriarches de Constantinople de 1111 à 1206 », W: Études byzantines, tom 1, 1943, ss. 250–270.
  • J.M. Hussey: The Orthodoox Church in the Byzantine Empire. Oxford: University Press, 1986.
  • Alexander Kazhdan: Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford: University Press, 1991. ISBN 978-0-19-504652-6.
  • Paul Magdalino: The Empire of Manuel Komnenos. Cambridge: University Press, 1993.
  • John Meyendorff: Teologia bizantyjska. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984. ISBN 83-211-0451-7.